Het is het best bewaarde geheim op de ASML-campus in Veldhoven: de cleanroom, de ultraschone ruimte waar chipmachines worden gemaakt. Hier wordt gebouwd aan het figuurlijke goud van ASML. Niemand komt hier zomaar binnen, zelfs niet als je voor ASML werkt. Onze verslaggever kreeg er een bijzonder inkijkje.

Alsof je op het vliegveld bent en op het punt staat zo het vliegtuig te nemen. Zo streng is de beveiliging op dit deel van de ASML-campus. Twee beveiligers zeggen dat ik mijn horloge moet afdoen en mijn zakken moet leegmaken: alles moet in de kluis. Daarna loop ik door een grote scanner, alsof ik op Eindhoven Airport sta. “Dat moet vanwege de veiligheid. We kunnen geen risico nemen”, legt een woordvoerder uit.

Stofvrij pak aan, haarmuts op, grotere muts daar weer overheen, snowbootachtige sokken en witte bowlingschoenen aan. En ik mag het mondkapje en de handschoenen niet vergeten. Het omkleden voor ik de cleanroom mag betreden kost me meer tijd dan het aantrekken van een driedelig pak. “Deze procedure moesten de Franse president Macron en onze premier Jetten een paar weken terug ook doorlopen”,  vertelt ASML-woordvoerder Marc Assinck die de rondleiding verzorgt.

Elk stofje, hoe minuscuul ook, kan ervoor zorgen dat een machine uiteindelijk niet goed werkt. Gekleed als ruimtevaarder ben ik klaar voor vertrek. In een speciale luchtwasstraat worden de laatste vuiltjes van m'n pak geblazen.

En dan sta ik in het kloppend hart van ASML: de cleanroom. Of beter gezegd: ‘cleanvillage’, want deze xxl-ruimte heeft met zijn eigen brede straten met zijweggetjes, kamers en medewerkers die eruit zien als ‘ruimtemannetjes’ veel weg van een dorp op zich. “Je voelt het misschien niet zo goed door onze pakken, maar er wordt hier constant schone lucht van boven naar beneden geblazen. Zo verdwijnen eventuele huidschilvers in de afzuiggaatjes in de grond”, legt Assinck uit.

In deze ultraschone ruimte, ter grootte van meerdere voetbalvelden, werken in totaal ruim 2500 mensen, fulltime. Er lopen 24 uur per dag, 7 dagen in de week mensen rond. “We moeten op de zebrapaden blijven lopen, anders gaat het mis”, wijst 'de gids' me op de verkeersregels hierbinnen.

Zelfrijdende karretjes en palletwagens met daarop 'ruimtevaarders' rijden af en aan. “Het is net LEGO. Losse onderdelen komen hier samen en worden als blokjes in de machines geklikt.”

In een zijweggetje wordt druk gesleuteld aan een chipmachine ter grootte van een verhuiswagen. Monteurs in 'ruimtepakken' zijn druk met het vastklikken van onderdelen en het aansluiten van heel veel kabels. “Deze in elkaar zetten, duurt ruim een week”, vertelt één van hen.

Ineens schiet mij een essentiële vraag te binnen: hoe moet het hier als je moet plassen, met zo’n pak aan? “Als je naar de wc moet… dat kan hier niet”, vertelt de woordvoerder doodleuk. Medewerkers moeten dan eerst de cleanroom uit, omkleden en bij terugkomst weer nieuwe cleanroom-kleding aantrekken.

“Maar drinken kan hier wel”, voegt hij er snel aan toe. Verderop in de straat staat een watertap met bekertjes in de vorm van een puntzak friet. “Je kunt ze nergens neerzetten, want daar zou zich dan weer stof kunnen verzamelen.”

Een paar rijen verder wordt in een grote zaal - we lopen nog altijd door hetzelfde ‘cleanvillage’ - een lens ter grootte van twee complete verdiepingen getest. Ook wel het geheime wapen van de meest geavanceerde machines van ASML genoemd.

Deze machines zijn volgens de woordvoerder het best bewaarde geheim. “Niemand kent het precieze recept. Elke leverancier doet zijn ding. En uiteindelijk past het allemaal precies op elkaar en levert dat uiteindelijk dé ASML-machine op”, vertelt hij trots.

We wandelen een paar minuten verder en daar staat hét pronkstuk van ASML: een grijze massa van zo’n twee vrachtwagens lang en twee verdiepingen hoog. Het geluid van de luchtcirculatie en de draaiende machine voeren hier de boventoon. De machines zijn supergevoelig: “Jaren geleden was er een kleine aardbeving in Kroatië. Dat hebben machines hier een paar minuten later kunnen meten.”

Het bouwen van de meest geavanceerde chipmachine duurt maanden. Aan de zijkant zijn vier ovenachtige ingangen waar de plakken silicium in moeten, een soort spiegelachtige pannenkoeken waar heel veel chips uit kunnen worden gehaald. Het is lastig voor te stellen dat uit zo’n megamachine uiteindelijk zulke kleine chips van 1 bij 1 centimeter komen.

“Veel mensen denken dat je met één ASML-machine chips kunt maken, maar dat is niet zo”, wil de woordvoerder graag ontkrachten. “Je hebt meerdere machines nodig: wij zijn slechts een schakel. Het hele proces van een chip maken, duurt uiteindelijk zo'n vier maanden.”

Inmiddels lijkt er na 1,5 uur een soort subtropisch klimaat in mijn pak te ontstaan. Het is tijd om de wandeling af te sluiten, met voorop een trotse woordvoerder.  “Ik ben stiekem wel trots dat ik kan zeggen dat tegenwoordig in elke telefoon een chip zit die met behulp van een ASML-machine is gemaakt. Zulke chips zijn de hersenen van je telefoon.”