Eenzaamheid. Misschien denk je, zoals velen, dat het vooral iets is waar ouderen mee worstelen. Toch voelen 3 op de 10 mensen zich wel eens eenzaam, zo blijkt uit recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). En dan gaat het ook over jongeren met sociale contacten via bijvoorbeeld school of een sportclub, zoals Maud (25) en Matthijs (25). Hoe kan het dat ook zij eenzaamheid ervaren?   

Maud uit Tilburg heeft een beste vriendin waarmee ze alles kan bespreken, een vriendengroep en een hecht gezin en toch voelt ze zich best vaak alleen. “Iedereen zit op zijn eigen treintje en is hard bezig carrière te maken. Mensen doen veel dingen met hun partner. Dat is natuurlijk goed, maar het zijn ook momenten die ik soms lastig vind.”

Maud doelt op de momenten dat ze bijvoorbeeld alleen op de bank zit en op sociale media ziet dat anderen wél bezig zijn en leuke dingen meemaken: "Dan heb ik het idee dat ik ook iets moet gaan doen. Zeker in de vakanties of met kerst voel ik dat sterk.” De Tilburgse heeft daarom TikTok verwijderd en al haar meldingen van Snapchat uitgezet. 

Matthijs uit Breda heeft dezelfde ervaringen, terwijl het ook bij hem niet ontbreekt aan vrienden. Toch voelt hij zich wel eens eenzaam als niemand tijd heeft om wat te gaan doen. "Of als ik alleen in de rij sta bij een concert en ik niemand zie die ik ken", geeft hij een voorbeeld. Maar volgens hem is het een groter probleem: “In de trein, op school en in de horeca zit iedereen op zijn telefoon. We zijn allemaal samen, maar toch in onze eigen wereld.”

Als hij afspreekt dan maak hij wel een "lulpraatje en is het leuk". "Maar vaak ontbreekt de hechte band die je opbouwt met een diep en kwetsbaar gesprek. Je hebt het liever gewoon gezellig”, stelt hij. 

Tila Pronk, universitair hoofddocent sociale psychologie aan de Tilburg University, herkent de verhalen van Maud en Matthijs. Ook bij haar studenten ziet ze een toename van eenzaamheid en in het verlengde daarvan een afname in de levensvreugde die jongeren ervaren. "Een verontrustende ontwikkeling", zegt ze.  

In haar colleges ziet ze dat sommige jongeren fysiek contact zelfs uit de weg gaan. Dat vinden ze volgens haar "gênant". "Het liefst doen ze alles vanuit een veilige chatomgeving waar je woorden kan wikken en wegen en niemand je non-verbale communicatie kan zien.”

Pronk krijgt heel veel mails van jongeren die worstelen met eenzaamheid en ook bedankjes dat ze het thema behandelt in haar lessen. Het steunt haar in haar missie om het thema bespreekbaar te maken.

Inmiddels voelt Maud zich minder vaak eenzaam dan voorheen. “Een paar jaar geleden had ik het lastiger en voelde ik me vaker sterk eenzaam”, zegt ze. Na corona verloor ze het contact met veel vrienden omdat ze van sommigen afstand wilde doen. “Ze wilden alles inhalen wat ze door corona hadden gemist. Die behoefte voelde ik niet.”

“Deze generatie jongeren heeft met corona de hardste klappen gehad", stelt Pronk. "Ze werden letterlijk op afstand gezet van leeftijdsgenoten. Dan kan je verwachten dat dat op langere termijn negatieve invloed heeft. Als je niet oefent om fysiek contact te hebben als je 18 bent dan wordt het later moeilijker om gesprekken te voeren.”

“Als je je afzondert en je kijkt naar anderen van een afstandje of via sociale media, dan heb je snel het idee dat iedereen plezier heeft en een fijn leven", gaat Pronk verder. "Daardoor krijgen jongeren een soort waanbeeld waardoor zij denken dat ze de enige zijn die dat niet hebben."

Pronk vindt het noodzakelijk dat we het vaker hebben over eenzaamheid. “Ik zou willen dat jongeren relatie-les krijgen. Waarom is contact met anderen zo belangrijk? Hoe bouw je een relatie op? Hoe ga je met elkaar om? Zo'n les op de middelbare school zou niet misstaan.”

"Het is verschrikkelijk ongezond om eenzaam te zijn. De kwaliteit van ons sociale netwerk is de belangrijkste voorspeller van een gezond leven", vervolgt de universitair hoofddocent. "Uiteindelijk hebben we allemaal diepe behoefte aan contact. Dat hoort bij ons mensen, anders kunnen we niet gelukkig zijn."