Gemeenten die onder toezicht staan omdat ze volgens het Rijk te weinig opvangplekken voor asielzoekers regelen, voelen zich miskend. Ook Brabantse gemeenten vinden dat onvoldoende wordt gekeken naar wat zij al doen voor de opvang. Dat blijkt uit een rondgang van de NOS.

Op de lijst van minister Van den Brink van Asiel en Migratie staan 42 gemeenten. In Brabant gaat het om Gemert-Bakel, Valkenswaard, Vught, Boekel, Halderberge en Eersel. Ze zijn op het matje geroepen omdat ze volgens de spreidingswet te weinig doen voor de opvang van asielzoekers.

Druk op gemeenten
Tot nu toe komen er elke maand nieuwe gemeenten op de lijst bij. Zo probeert de minister openlijk druk te zetten. De gemeenten vinden hun plek op de lijst veel te kort door de bocht, frustrerend en weinig motiverend.

"We zien onszelf niet als weigergemeente", zegt burgemeester Chantal Nijkerken-de Haan (VVD) van Vught tegen de NOS. Vught staat sinds augustus op de lijst. "Als je ziet dat wij meer dan voldoen aan de opvang van ontheemden en ook statushouders huisvesten, dan voelt dat heel erg onterecht."

Vught vangt 608 Oekraïners op, meer dan de 232 die de gemeente moet opvangen. Maar die opvang telt niet mee voor de spreidingswet. "De minister bekijkt het alleen langs de asielwet", zegt Nijkerken-de Haan. "En onze oproep is: kijk er nou eens integraal naar. Het gaat allemaal om mensen die vluchten voor oorlog en geweld." Volgens haar hebben ze allemaal een dak boven hun hoofd nodig en maken ze gebruik van dezelfde schaarse voorzieningen in Nederland.

'Gaat niet om weigering'
Ook Eersel heeft moeite met het woord "weigergemeente". "Het gaat niet om weigering", laat de gemeente weten. Eersel wees een voorgestelde opvangplek af, en een tweede voorstel haalde het om politieke redenen niet.

Andere gemeenten noemen vaak zorgvuldigheid en complexiteit als reden voor hun achterstand. Ze zijn bang dat te snelle besluiten leiden tot protesten, zoals eerder in Engelen en Loosdrecht.

Geschikte plekken ontbreken
Vaak zijn er ook geen geschikte plekken. Daarnaast vinden gemeenten de steun van hun inwoners belangrijk. Valkenswaard benadrukt dat de gemeente kiest voor een zorgvuldige aanpak, stap voor stap, met aandacht voor veiligheid, leefbaarheid en de mensen die er vlakbij wonen.

De wethouder van Valkenswaard had gehoopt dat er ruimte zou zijn voor maatwerk. Maar volgens de wethouder houdt het ministerie vast aan de escalatieladder, waarbij de druk op gemeenten stap voor stap wordt opgevoerd.

De 42 gemeenten moeten met een plan komen voor de opvang van asielzoekers. Minister Van den Brink zegt dat dit najaar een volgende stap volgt als gemeenten niet genoeg opvangplekken regelen, zoals de wet van ze vraagt. Uiteindelijk kan de minister hun bevoegdheid overnemen en zelf bepalen waar asielzoekers worden opgevangen.

Oproep aan minister
Vught is al langs geweest bij het ministerie. Burgemeester Nijkerken-de Haan hoopt dat de minister kijkt naar wat elke gemeente al doet, en op basis daarvan toch van koers verandert.

"Ik zou willen dat de minister naar aanleiding van alle gesprekken integraal die afweging gaat maken", zegt ze. "Ik kan dat alleen voor mijn eigen gemeente doen. Een keer houdt het ook wel op met de mogelijkheden. De spankracht is op enig moment wel bereikt."